RRB NTPC Exam Pattern & Syllabus 2026
RRB NTPC Exam Pattern & Syllabus 2026
रेल्वे भरती बोर्ड (NTPC Graduate) परीक्षा स्वरूप व सविस्तर अभ्यासक्रम
रेल्वे भरती बोर्ड मार्फत होणाऱ्या Chief Commercial Cum Ticket Supervisor, Goods Train Manager, Junior Accounts Assistant Cum Typist व Senior Clerk Cum Typist पदांच्या परीक्षेचे स्वरूप, गुणविभागणी आणि विषयनिहाय सिलॅबस खालील दोन विभागांमध्ये दिला आहे.
1.1निवड प्रक्रियेचे टप्पे (Selection Process Stages)
| टप्पा | स्वरूप | शॉर्टलिस्टिंग |
|---|---|---|
| टप्पा १ : CBT-1 | सर्व पदांसाठी समान (Screening स्वरूप) | CBT-2 साठी जागांच्या १५ पट उमेदवार |
| टप्पा २ : CBT-2 | सर्व पदांसाठी लेखी परीक्षा | CBT-2 च्या गुणांवर DV साठी निवड |
| टप्पा ३ : DV + Medical | कागदपत्र पडताळणी व वैद्यकीय तपासणी | जागांच्या १:१ प्रमाणात |
* Senior Clerk व Junior Accounts Assistant पदांसाठी टायपिंग स्किल टेस्ट या भरतीसाठी रद्द आहे (नोकरीनंतर टायपिंग क्षमता तपासली जाईल).
1.2CBT-1 परीक्षा स्वरूप (1st Stage – Common for all posts)
| विषय (Subject Name) | प्रश्न | गुण | वेळ |
|---|---|---|---|
| १. सामान्य जागरूकता (General Awareness) | 40 | 40 | 90 मिनिटे (एकत्रित वेळ) |
| २. गणित (Mathematics) | 30 | 30 | |
| ३. बुद्धिमत्ता व तर्कशास्त्र (General Intelligence & Reasoning) | 30 | 30 | |
| एकूण (Total) | 100 प्रश्न | 100 गुण | 90 मिनिटे |
📌 प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण. विभागनिहाय प्रश्नसंख्या सूचक असून प्रत्यक्ष पेपरमध्ये थोडा फरक असू शकतो. स्क्राइब वापरणाऱ्या पात्र PwBD उमेदवारांना १२० मिनिटे.
1.3CBT-2 परीक्षा स्वरूप (2nd Stage)
| विषय (Subject Name) | प्रश्न | गुण | वेळ |
|---|---|---|---|
| १. सामान्य जागरूकता (General Awareness) | 50 | 50 | 90 मिनिटे (एकत्रित वेळ) |
| २. गणित (Mathematics) | 35 | 35 | |
| ३. बुद्धिमत्ता व तर्कशास्त्र (General Intelligence & Reasoning) | 35 | 35 | |
| एकूण (Total) | 120 प्रश्न | 120 गुण | 90 मिनिटे |
* लेखन मर्यादा असलेल्या पात्र PwBD उमेदवारांना १२० मिनिटे. एकापेक्षा जास्त शिफ्टमध्ये परीक्षा झाल्यास गुणांचे Normalization केले जाते.
1.4गुण, निगेटिव्ह मार्किंग व पात्रता गुण (Marking Scheme & Cut-off)
| घटक (Item) | नियम (Rules) |
|---|---|
| प्रश्न प्रकार | वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न (Objective MCQs), प्रत्येकी १ गुण. |
| निगेटिव्ह मार्किंग (Penalty) | प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी १/३ गुण वजा |
| किमान पात्रता गुण | UR / EWS : 40% | OBC-NCL / SC : 30% | ST : 25% (ExSM व PwBD यांना त्यांच्या प्रवर्गानुसार) |
| PwBD सवलत | जागा न भरल्यास पात्रता गुणांत २ गुणांपर्यंत सूट |
| समान गुण (Tie-break) | वयाने मोठ्या उमेदवाराला प्राधान्य; वय समान असल्यास नावाचा (A ते Z) क्रम |
2.1विषयनिहाय अभ्यासक्रम घटक (Subject-wise Syllabus Topics)
१. गणित (Mathematics)CBT-1 व CBT-2
- Number System: संख्या पद्धती, दशांश व अपूर्णांक.
- LCM, HCF: लसावि व मसावि.
- Ratio & Proportion, Percentage: गुणोत्तर-प्रमाण व टक्केवारी.
- Profit & Loss, Simple & Compound Interest: नफा-तोटा व सरळ/चक्रवाढ व्याज.
- Time & Work, Time & Distance: काम-वेळ व अंतर-वेग-वेळ.
- Mensuration: क्षेत्रफळ व घनफळ.
- Elementary Algebra, Geometry & Trigonometry: मूलभूत बीजगणित, भूमिती, त्रिकोणमिती.
- Elementary Statistics: प्राथमिक सांख्यिकी.
२. बुद्धिमत्ता व तर्कशास्त्र (General Intelligence & Reasoning)CBT-1 व CBT-2
- Analogies: साम्य संबंध.
- Number & Alphabetical Series: संख्या व अक्षर मालिका पूर्ण करणे.
- Coding-Decoding, Mathematical Operations: सांकेतिक भाषा व गणितीय क्रिया.
- Similarities & Differences, Relationships: साम्य-भेद व नातेसंबंध.
- Analytical Reasoning, Syllogism, Jumbling: विश्लेषणात्मक तर्क, न्यायानुमान, शब्दांची फेरमांडणी.
- Venn Diagrams, Puzzle, Data Sufficiency: वेन आकृती, कोडी, माहितीची पर्याप्तता.
- Statement-Conclusion, Statement-Courses of Action, Decision Making: विधान-निष्कर्ष, कृती व निर्णय क्षमता.
- Maps, Interpretation of Graphs: नकाशे व आलेख वाचन.
३. सामान्य जागरूकता (General Awareness)CBT-1 व CBT-2
- Current Events: राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय चालू घडामोडी, खेळ (Games & Sports).
- Art, Culture & Literature: भारतीय कला, संस्कृती, साहित्य, स्मारके व प्रसिद्ध ठिकाणे.
- History: भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य लढा.
- Geography: भारत व जगाचा भौतिक, सामाजिक व आर्थिक भूगोल.
- Polity & Governance: भारतीय राज्यघटना व राजकीय व्यवस्था.
- General Science & Life Science: १०वी (CBSE) पातळीपर्यंत.
- Science & Technology: अंतराळ व अणुऊर्जा कार्यक्रम, तांत्रिक प्रगती.
- UN & World Organizations, Environmental Issues: UN व इतर संस्था, पर्यावरण प्रश्न.
- Economy & Flagship Schemes: भारतीय अर्थव्यवस्था, प्रमुख सरकारी योजना, सार्वजनिक उपक्रम.
- Others: संगणकाची मूलतत्त्वे, सामान्य संक्षिप्त रूपे, भारतातील वाहतूक व्यवस्था, प्रसिद्ध व्यक्ती, वनस्पती व प्राणी (Flora & Fauna).
2.2परीक्षेची भाषा (Medium of Exam)
| घटक | तपशील |
|---|---|
| उपलब्ध भाषा | इंग्रजी, हिंदी व 13 प्रादेशिक भाषा – मराठी, कोकणी, गुजराती, कन्नड, तमिळ, तेलुगू, बंगाली, आसामी, मल्याळम, मणिपुरी, ओडिया, पंजाबी, उर्दू |
| प्रश्नपत्रिका | तुम्ही अर्जात निवडलेल्या भाषेत व इंग्रजीतही दिसते |
📌 महाराष्ट्रातील विद्यार्थी CBT-1 व CBT-2 दोन्ही परीक्षा मराठी भाषेत देऊ शकतात (भाषा अर्ज भरताना निवडावी लागते).
2.3वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Syllabus & Pattern FAQ)
प्र. १. CBT-1 मध्ये कोणते विषय असतात?
उत्तर: सामान्य जागरूकता (40), गणित (30) व बुद्धिमत्ता-तर्कशास्त्र (30) हे तीन विषय असून एकूण १०० गुण व ९० मिनिटे वेळ असतो.
प्र. २. निगेटिव्ह मार्किंग किती आहे?
उत्तर: प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी १/३ गुण वजा केला जातो; अनुत्तरित प्रश्नाला गुण वजा होत नाहीत.
प्र. ३. या भरतीसाठी टायपिंग टेस्ट असते का?
उत्तर: नाही. CEN 06/2026 साठी टायपिंग स्किल टेस्ट रद्द केली आहे; मात्र संगणक व टायपिंगचे प्राथमिक ज्ञान अपेक्षित आहे.